Regulacja rzepaku wiosną – kompletny przewodnik dla rolników

Regulacja rzepaku wiosną to jeden z najważniejszych zabiegów agrotechnicznych w technologii uprawy rzepaku ozimego. Większość odmian hybrydowych charakteryzuje się intensywnym wzrostem pędu głównego po okresie zimowym. Wymaga interwencji w celu przekierowania energii roślin na rozwój pędów bocznych, a nie wydłużania pędu głównego.

Dlaczego regulacja rzepaku wiosną jest niezbędna?

Rzepak ozimy ma genetycznie zakodowaną dominację pędu głównego. Oznacza to, że roślina naturalnie kieruje największą część energii na wzrost i rozwój głównej łodygi. Problem polega na tym, że to nie pęd główny, a rozgałęzienia boczne mają przeważający udział w budowie plonu nasion. To właśnie na nich wytwarzana jest największa ilość łuszczyn z nasionami. Efektem regulacji rzepaku jest optymalne wykorzystanie genetycznego potencjału plonowania odmiany.

Obniżenie środka ciężkości

Regulacja rzepaku wiosną przyhamowuje tempo wzrostu na wysokość, co powoduje obniżenie środka ciężkości roślin. Niższy środek ciężkości przekłada się na zwiększoną wytrzymałość mechaniczną łodygi i większą stabilność całej rośliny. To szczególnie ważne w obliczu coraz częstszych ekstremalnych zjawisk pogodowych – ulewnych deszczy i silnych wiatrów. Dobrze wyregulowany wiosną łan jest znacznie mniej podatny na wyleganie.

Równomierne kwitnienie i dojrzewanie

Regulacja łanu wpływa również na równomierność kwitnienia i dojrzewania. Nasiona z łuszczyn na pędzie głównym i bocznych osiągają dojrzałość to zbioru w zbliżonym czasie. To z kolei ułatwia określenie optymalnego terminu zbioru i pozwala na zmniejszenie strat.

Kiedy przeprowadzić zabieg regulacji rzepaku wiosną?

Określenie właściwego terminu regulacji jest kluczowe dla skuteczności zabiegu. Zbyt wczesna i zbyt późna aplikacja może nie przynieść oczekiwanych rezultatów. Optymalny termin do wykonania zabiegu jest, gdy długość pędu głównego wynosi około 10-12 centymetrów — mierzone od nasady szyjki korzeniowej. Rzepak jest wówczas w fazie początku wydłużania pędu (BBCH 30-32).

Czym regulować rzepak wiosną? Substancje czynne i preparaty

Do regulacji rzepaku wiosną wykorzystuje się dwie główne grupy substancji czynnych: fungicydy z grupy triazoli oraz typowe regulatory wzrostu i rozwoju roślin. Kluczowe jest zrozumienie różnic między nimi i dobór odpowiedniego rozwiązania do konkretnej sytuacji.

Triazole – fungicydy z właściwościami regulacyjnymi

Triazole to grupa substancji czynnych sklasyfikowana przez FRAC w grupie 3 (dawniej G1). Posiadają one wspólny mechanizm działania, ale różnią się wpływem na dynamikę wzrostu roślin rzepaku. Możemy je podzielić na trzy kategorie funkcjonalne:

1. Substancje zwalczające choroby rzepaku i regulujące wzrost

Metkonazol i tebukonazol – to związki o najlepszej funkcjonalności. Skutecznie zwalczają najważniejsze choroby występujące wiosną w rzepaku i jednocześnie regulują pokrój roślin. 

2. Substancje zwalczające choroby bez właściwości regulacyjnych

Difenkonazol i protiokonazol – obie substancje skutecznie zwalczają najważniejsze choroby występujące wiosną w rzepaku, jednak nie wpływają na dynamikę wzrostu rzepaku ozimego.

3. Substancje regulacyjne bez działania fungicydowego

Paklobutrazol – substancja czynna o bardzo dobrych właściwościach regulujących rzepak, natomiast jej zastosowanie nie pozwala na ochronę przed chorobami.

Typowe regulatory wzrostu i rozwoju

Do regulacji rzepaku wiosną mogą zostać również wykorzystane substancje czynne zaliczane do klasycznych regulatorów wzrostu:

• Trineksapak etylu – ogranicza wzrost na wysokość, zwiększa wytrzymałość mechaniczną łodygi
• Chlorek mepikwatu – zmniejsza międzywęźla, zwiększa stabilność roślin
• Proheksadion wapnia – reguluje wzrost, poprawia architekturę roślin

Ważne: te substancje nie mają działania fungicydowego, dlatego są partnerami dla substancji czynnych o działaniu grzybobójczym.

Rekomendowane rozwiązania do regulacji rzepaku wiosną

Do wiosennej regulacji rzepaku często wykorzystywane jest połączenie metkonazol + tebukonazol — np. Sierra 60 SL 0,7 l/ha + Syrius 250 EW 0,7 l/ha. Zmniejsza dominację pędu głównego i jednocześnie chroni rośliny przed najważniejszą chorobą – suchą zgnilizną kapustnych.

Jak zwiększyć skuteczność zabiegu regulacji rzepaku wiosną?

Skuteczność regulacji rzepaku wiosną można znacząco poprawić poprzez zastosowanie odpowiednich adiuwantów.

Inex-A obniża napięcie powierzchniowe wody, dzięki czemu wszystkie składniki tank mix lepiej mieszają się z wodą. Po aplikacji kropli cieczy opryskowej wpływa na jej rozprowadzenie na powierzchni traktowanej – zwiększa równomierność pokrycia oraz przyspiesza wnikanie zastosowanych produktów do rośliny uprawnej.

PH OPTI PRO obniża pH cieczy roboczej do poziomu 5,5-6,0, co znacznie poprawia działanie fungicydów. Jest bardzo często stosowany z zabiegiem regulująco-grzybobójczym, ponieważ większość triazoli działa optymalnie właśnie w lekko kwaśnym pH.