Oprysk na chwasty w rzepaku powschodowo to zabieg nalistny wykonywany od fazy liścieni rośliny uprawnej, który pozwala skutecznie eliminować chwasty dwuliścienne. Coraz częściej niska wilgotność gleby na przełomie sierpnia i września ogranicza skuteczność herbicydów stosowanych przed wschodami. Dlatego znajomość rozwiązań powschodowych jest dziś niezbędnym elementem ochrony rzepaku i pozwala na wybór rozwiązań dostosowanych do warunków wilgotnościowych gleby.
Kiedy wykonać zabieg powschodowy?
Oprysk na chwasty w rzepaku powschodowo wykonuje się od fazy liścieni rzepaku, a termin graniczny dla wielu produktów to nawet 8.–9. liść rzepaku ozimego. Z opryskiem na chwasty dwuliścienne nie warto jednak zwlekać, ponieważ większość substancji czynnych pobierana jest przez system korzeniowy chwastów, a te w niższych fazach są zwalczane najłatwiej. Jeśli pogoda na to pozwala, zabieg powschodowy powinien być wykonany maksymalnie do fazy 4. liścia rzepaku ozimego. W tym okresie chwasty są również w niskich fazach rozwojowych, a do zwalczenia starszych chwastów potrzeba znacznie większej dawki substancji czynnej — zwiększa to koszt zabiegu.
Substancje doglebowe o szerokim oknie aplikacji
Podstawą wielu oprysków na chwasty dwuliścienne jest metazachlor – substancja czynna z grupy 15 (dawniej K3), hamująca biosyntezę długołańcuchowych kwasów tłuszczowych i podział komórkowy chwastów. Pobierana jest głównie przez korzenie, dlatego najskuteczniej działa na chwasty w fazie kiełkowania i wschodów, choć produkty go zawierające (np. Effendi 500 SC) można aplikować nawet do fazy 9. liścia rzepaku (BBCH 19). Podobnie szerokie okno – od siewu do 8. liścia – mają dimetachlor-p oraz chinomerak, choć ten ostatni w mieszaninie z metazachlorem ma okno węższe, ograniczone do fazy 4. liścia (BBCH 14).
Substancje nalistne – szybkie i widoczne działanie
Skuteczność programów powschodowych można zwiększyć substancjami pobieranymi przez liście chwastów, należącymi do tzw. syntetycznych auksyn (grupa 4, dawniej O wg HRAC). Chlopyralid i pikloram od lat kojarzone były głównie z wiosennymi zabiegami w rzepaku, jednak doświadczenia polowe potwierdziły ich przydatność również jesienią. Od kilku lat dostępny jest też halauksyfen metylu – nowsza substancja z tej samej grupy. Działanie nalistne tych związków jest widoczne bardzo szybko po zabiegu.
Gotowe rozwiązania i mieszaniny powschodowe
W praktyce stosuje się trzy podejścia do powschodowego zwalczania chwastów dwuliściennych w rzepaku ozimym – mieszaninę zbiornikową, wieloskładnikowy zestaw handlowy lub gotowy herbicyd zawierający kilka substancji czynnych. Poniżej zestawiono rekomendowane rozwiązania.
| Rozwiązanie | Substancje czynne | Okno aplikacji |
| Effendi 500 SC + Navigator 360 SL | metazachlor + chlopyralid, pikloram, aminopyralid | do czwartego liścia (BBCH 14) |
| Belkar Pak | metazachlor, aminopyralid, pikloram, halauksyfen metylu | do trzeciego liścia (BBCH 13) |
| Spark | metazachlor, aminopyralid, pikloram | do trzeciego liścia (BBCH 13) |
Effendi 500 SC samodzielnie, nawet w pełnej dawce, nie zapewnia wystarczającej skuteczności i wymaga wsparcia partnerem nalistnym. Belkar Pak szczególnie dobrze radzi sobie z bodziszkiem polnym – chwastem trudnym do wyeliminowania samymi substancjami doglebowymi, natomiast Spark nie wymaga przygotowania mieszaniny wieloskładnikowej.
Rola adiuwantu Inex-A
Niezależnie od wybranej technologii, przygotowanie cieczy opryskowej warto rozpocząć od adiuwantu Inex-A. W zabiegach nalistnych zmniejsza on napięcie powierzchniowe cieczy, poprawiając pokrycie blaszki liściowej chwastów, a także przyspiesza wnikanie substancji czynnej do wnętrza rośliny. Większość rozwiązań powschodowych łączy działanie doglebowe z nalistnym, dodatek Inex-A zwiększa jakość działania także substancji czynnych o tym sposobie działania. Poprawia retencję herbicydu w wierzchniej warstwie gleby i ogranicza jej przemieszczanie do głębszych warstw — zjawisko niepożądane.
Jakie chwasty zwalcza się po wschodach rzepaku?
Programy powschodowe eliminują najważniejsze chwasty dwuliścienne występujące jesienią w rzepaku ozimym:
- tobołki polne, tasznik pospolity, chaber bławatek
- przytulia czepna, mak polny, komosa biała
- dymnica pospolita, gwiazdnica pospolita
- jasnota purpurowa i różowa
- maruna nadmorska i bezwonna, rumianek pospolity
- bodziszek drobny
Obecnie dostępne portfolio herbicydów pozwala na skomponowanie powschodowego programu zwalczania chwastów dwuliściennych w rzepaku ozimym, który będzie dostosowany do potrzeb — stanu zachwaszczenia, fazy rozwojowej rzepaku.
FAQ
Kiedy najlepiej wykonać powschodowy oprysk na chwasty w rzepaku ozimym?
Zabieg powschodowy można wykonywać od fazy liścieni rzepaku, a termin graniczny dla wielu produktów to nawet 8.–9. liść. Jeśli pogoda na to pozwala, najlepiej wykonać go maksymalnie do fazy 4. liścia rzepaku ozimego, ponieważ chwasty są wtedy w niskich, łatwiejszych do zwalczenia fazach rozwojowych.
Jaką rolę odgrywa adiuwant Inex-A w zabiegu powschodowym?
Inex-A zmniejsza napięcie powierzchniowe cieczy opryskowej, poprawiając pokrycie blaszki liściowej chwastów i przyspieszając wnikanie substancji nalistnych do wnętrza rośliny. Jednocześnie poprawia retencję herbicydów doglebowych w wierzchniej warstwie gleby i ogranicza ich niepożądane przemieszczanie do głębszych warstw.
Dlaczego nie warto zwlekać z zabiegiem powschodowym?
Większość substancji czynnych stosowanych przeciwko chwastom dwuliściennym jest pobierana przez ich system korzeniowy, a chwasty w niższych fazach rozwojowych są zwalczane najłatwiej. Do zwalczenia starszych chwastów potrzeba znacznie większej dawki substancji czynnej, co zwiększa koszt zabiegu.
Czym charakteryzują się substancje nalistne stosowane jesienią w rzepaku?
Substancje nalistne, takie jak chlopyralid i pikloram, należą do syntetycznych auksyn (grupa 4, dawniej O wg HRAC) i były dotąd kojarzone głównie z wiosennymi zabiegami, choć doświadczenia polowe potwierdziły ich przydatność również jesienią. Od kilku lat dostępny jest też halauksyfen metylu – nowsza substancja z tej samej grupy, a działanie nalistne tych związków jest widoczne bardzo szybko po zabiegu.
Jakie chwasty zwalczać po wchodach rzepaku?
Programy powschodowe eliminują najważniejsze chwasty dwuliścienne, takie jak tobołki polne, tasznik pospolity, chaber bławatek, przytulię czepną, mak polny i komosę białą. Zwalczane są również dymnica pospolita, gwiazdnica pospolita, jasnota purpurowa i różowa, maruna nadmorska i bezwonna, rumianek pospolity oraz bodziszek drobny.