Jakie korzyści daje gen Rlm 7 w rzepaku?

Wśród najważniejszych czynników ograniczających wysokość plonu rzepaku ozimego szczególną rolę odgrywają choroby rzepaku powodowane przez grzyby. Skuteczne zarządzanie zdrowotnością plantacji wymaga integracji nowoczesnego postępu genetycznego z przemyślaną aplikacją preparatów grzybobójczych. Jednym z kluczowych narzędzi hodowlanych, które znacząco wzmacnia odporność roślin, jest gen Rlm 7. Element genotypu odmian rzepaku ozimego ukierunkowany na ograniczanie szkodliwości suchej zgnilizny kapustnych.

Sprawcy suchej zgnilizny kapustnych — kluczowej choroby rzepaku

Sucha zgnilizna kapustnych należy do najgroźniejszych chorób rzepaku ozimego uprawianego w Polsce i Europie. Odpowiadają za nią dwa spokrewnione grzyby workowe: Leptosphaeria maculans oraz Leptosphaeria biglobosa. Straty w plonie nasion powodowane przez tę chorobę mogą przekraczać nawet 50%.

Choroba występuje przez praktycznie cały okres wegetacji:

• Jesienią — objawy pojawiają się na liściach jako nekrotyczne, jasno zabarwione plamy z ciemnymi piknidiami.
• Wiosną aż do zbioru — choroba występuje na liściach, ale także na podstawie łodygi

Szkodliwość choroby w fazie łodygowej jest szczególnie wysoka ze względu na bezpośrednie ograniczenie transportu wody i składników pokarmowych w górę rośliny. Efektywna ochrona przed tą i innymi chorobami rzepaku wymaga zastosowania oprysku od grzyba nawet w 3 terminach wiosną.

Czym zwalczać choroby w rzepaku ozimym?

Często praktykowanym rozwiązaniem jest połączenie metkonazol + tebukonazol, które zwalcza choroby rzepaku ozimego oraz dodatkowo ma właściwości regulujące i skracające rośliny. Wykorzystywane jest ono do zabiegów jesiennych oraz pierwszego zabiegu wiosną. Natomiast do kolejnych zabiegów można wykorzystać inne triazole: mefentriflukonazol, protiokonazol (Generał 300 EC), difenkonazol (Tores 250 EC). Warto uzupełnić je o substancje czynne o bardzo dobrym działaniu zapobiegawczym i wpływającym na aktywność fizjologiczną boskalid (Rio 500 SC) lub azoksystrobinę (Strobe 250 SC).

Gen Rlm 7 — mechanizm działania i znaczenie hodowlane

Wprowadzenie genu Rlm 7 do genotypu wybranych odmian rzepaku ozimego stanowiło przełom w zmniejszeniu szkodliwości suchej zgnilizny kapustnych na plon nasion. Gen ten warunkuje swoistą odporność pionową — tzn. rośliny reagują na konkretny efekt działania patogena, a nie na zakażenie.

Mechanizm obronny oparty na genie Rlm 7 przebiega w następujący sposób:

• grzyb Leptosphaeria maculans wytwarza specyficzne białko efektorowe AvrLm7
• rośliny posiadające gen Rlm 7 rozpoznają ten efektor i natychmiast uruchamiają reakcję nadwrażliwości (HR — Hypersensitive Response)
• kontrolowana śmierć komórek wokół rozwijającej się grzybni uniemożliwia dalsze rozprzestrzenianie się patogena do sąsiednich
• rozwój choroby zostaje zahamowany, zanim obejmie znaczącą część porażonego fragmentu rośliny

Precyzyjna identyfikacja efektora patogena i błyskawiczna aktywacja mechanizmów obronnych- to fundament funkcjonalności tego genu. W kontekście narastających problemów z chorobami rzepaku i zmian klimatycznych wartość użytkowa odmiany z genem Rlm 7 jest wysoka.

Ograniczenia genu Rlm 7 — czego nie zastąpi w ochronie rzepaku?

Należy podkreślić, że odporność uwarunkowana przez gen Rlm 7 ma charakter selektywny — obejmuje wyłącznie szczepy Leptosphaeria maculans wytwarzające białko AvrLm7. W populacji patogena występują również rasy, które nie produkują tego efektora — wobec nich gen Rlm 7 pozostaje nieskuteczny.

Ponadto gen nie zapewnia żadnej ochrony przed Leptosphaeria biglobosa, który jest drugim sprawcą suchej zgnilizny kapustnych. Ochrona fungicydowa pozostaje zatem koniecznością. Zabiegi wykonywane jesienią i wiosną uzupełniają i wzmacniają genetyczną odporność roślin — żaden z tych elementów nie może zastąpić drugiego.

Dlaczego odmiany z genem Rlm 7 są rekomendowane?

Wzrost średniej temperatury powietrza stwarza coraz korzystniejsze warunki dla rozwoju suchej zgnilizny kapustnych zarówno jesienią, jak i wiosną. W tym kontekście siew odmian z genem Rlm 7 staje się ważnym elementem integrowanej ochrony rzepaku przed chorobami.

Korzyści ze stosowania odmian z genem Rlm 7 obejmują:

• znaczące ułatwienie prowadzenia ochrony grzybobójczej dzięki integracji metod zwalczania
• zwiększenie skuteczności zabiegów fungicydowych poprzez synergię genetycznej odporności z chemiczną ochroną roślin
•  ograniczenie strat w plonie handlowym wynikających z infekcji grzybowych
• utrzymanie wysokiej zdrowotności roślin nawet w warunkach podwyższonej presji chorób

Postęp genetyczny jest dziś nieodzownym elementem nowoczesnego rolnictwa. Odmiany rzepaku o podwyższonej odporności na choroby z genem Rlm 7 łączą innowacyjność hodowlaną z wymaganiami produkcyjnymi współczesnego rolnika. Umożliwiają osiąganie wysokich i stabilnych plonów przy racjonalnym stosowaniu środków ochrony roślin.